Jakie badania profilaktyczne przysługują na NFZ?

Cześć! Chcesz zadbać o swoje zdrowie, ale zastanawiasz się, jakie badania profilaktyczne przysługują Ci na NFZ? To świetnie, że o tym myślisz! Narodowy Fundusz Zdrowia oferuje szereg bezpłatnych badań, które mogą pomóc wykryć wiele chorób na wczesnym etapie, zanim jeszcze pojawią się jakiekolwiek objawy. Dzięki temu masz realną szansę na szybsze i skuteczniejsze leczenie. Nie czekaj, aż coś zacznie Ci dolegać – profilaktyka to klucz do długiego i zdrowego życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie praktyczny przewodnik po najważniejszych programach i badaniach dostępnych w ramach NFZ.

Twoje zdrowie w zasięgu ręki: Ogólne programy profilaktyczne NFZ

NFZ stawia na wczesne wykrywanie chorób cywilizacyjnych i nowotworowych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze programy, z których możesz skorzystać:

Program „Moje Zdrowie” (dawniej „Profilaktyka 40 PLUS”)

Od maja 2025 roku program „Profilaktyka 40 PLUS” został zastąpiony nowym programem „Moje Zdrowie”, który jest skierowany do wszystkich pełnoletnich pacjentów powyżej 20 roku życia. To kompleksowy bilans zdrowia, który ma na celu wyrobienie nawyku regularnych badań. Z programu można skorzystać raz na 5 lat dla osób w wieku 20-49 lat, a powyżej 49 lat – raz na 3 lata. Aby wziąć udział, wystarczy wypełnić ankietę na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP), w aplikacji mojeIKP lub bezpośrednio w placówce POZ.

• Dla kogo: Osoby powyżej 20. roku życia ubezpieczone w NFZ.
• Jak skorzystać: Wypełnij ankietę na IKP, w aplikacji mojeIKP lub w placówce POZ, a następnie umów się na badania w wybranej placówce. Skierowanie nie jest wymagane.
• Co obejmuje program „Moje Zdrowie”:
  • Podstawowy pakiet badań diagnostycznych (dla wszystkich uczestników):
    • Morfologia krwi.
    • Glukoza.
    • Kreatynina (z eGFR).
    • Lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy).
    • TSH (hormon tyreotropowy).
    • Badanie ogólne moczu.
  • Pakiet wspólny (dodatkowe pomiary):
    • Pomiar ciśnienia tętniczego.
    • Pomiar masy ciała, wzrostu, obwodu w pasie.
    • Obliczenie wskaźnika masy ciała (BMI).
  • Rozszerzone badania diagnostyczne: W zależności od wieku, płci i wyników ankiety, mogą to być ALAT, ASPAT, GGTP, PSA całkowity (dla mężczyzn po 50 r.ż.) oraz anty-HCV i lipoproteina (a) (raz w życiu, dla osób między 20. a 40. r.ż. lub z czynnikami ryzyka chorób wątroby).

Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (CHUK)

Ten program ma na celu wczesne wykrywanie i redukcję czynników ryzyka chorób serca. Jest skierowany do osób w wieku 35-65 lat, które nie miały wcześniej rozpoznanej choroby układu krążenia, cukrzycy, przewlekłej choroby nerek lub rodzinnej hipercholesterolemii i które w ciągu ostatnich 5 lat nie korzystały ze świadczeń w ramach tego programu.

• Dla kogo: Osoby w wieku 35-65 lat spełniające kryteria.
• Jak skorzystać: Wystarczy zgłosić się do swojego lekarza lub pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) – skierowanie nie jest wymagane.
• Co obejmuje: Badania biochemiczne (cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy, glukoza), pomiar ciśnienia tętniczego, określenie BMI, wizyta lekarska z oceną ryzyka chorób serca.

Program Profilaktyki Gruźlicy

Skierowany jest do osób dorosłych z grup ryzyka. Pielęgniarka POZ oceni, czy badania są wskazane.

Program Profilaktyki Chorób Odtytoniowych (w tym POChP)

Ten program adresowany jest do osób palących papierosy lub inne wyroby tytoniowe powyżej 18. roku życia, a także do osób w wieku 40-65 lat, które nie miały wykonywanych badań spirometrycznych w ramach programu w ciągu ostatnich trzech lat i nie miały zdiagnozowanej wcześniej POChP. Celem jest ocena stanu zdrowia płuc, pomoc w rzuceniu nałogu i wzrost świadomości. Badania realizują wybrane placówki POZ, skierowanie nie jest potrzebne.

• Dla kogo: Osoby powyżej 18. roku życia palące tytoń, osoby 40-65 lat z czynnikami ryzyka POChP.
• Co obejmuje: Wywiad, badania przedmiotowe (pomiar masy ciała, wzrostu, ciśnienia, badania fizykalne), a dla palaczy w wieku 40-65 lat – badanie spirometryczne.

Specjalistyczne programy profilaktyczne dla kobiet

Kobiety mają dostęp do dedykowanych programów profilaktycznych, które są kluczowe w walce z nowotworami.

Program Profilaktyki Raka Piersi (Mammografia)

Mammografia to badanie ratujące życie, pozwalające na wczesne wykrycie raka piersi. Od 1 listopada 2023 roku bezpłatna mammografia przysługuje kobietom w wieku od 45 do 74 lat (wcześniej 50-69 lat). Badanie wykonywane jest co 2 lata. Skierowanie nie jest potrzebne.

• Dla kogo: Kobiety w wieku 45-74 lata, które nie miały mammografii w ciągu ostatnich 24 miesięcy w ramach NFZ.
• Jak skorzystać: Wystarczy zgłosić się do poradni stacjonarnej realizującej program lub do mammobusu.
• Częstotliwość: Raz na 2 lata. W przypadku kobiet z czynnikami ryzyka (np. po chorobie nowotworowej piersi) lekarz może zlecić częstsze badania.

Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy (Cytologia i test HPV HR)

Rak szyjki macicy na wczesnym etapie jest wyleczalny w 99% przypadków, dlatego regularne badania są tak ważne. Od 1 lipca 2025 roku wprowadzono nowy model programu profilaktyki raka szyjki macicy, który obejmuje test na obecność wirusa HPV wysokiego ryzyka (HPV HR) oraz cytologię płynną (LBC).

• Dla kogo: Kobiety w wieku 25-64 lat.
• Jak skorzystać: Nie jest potrzebne skierowanie. Wystarczy zgłosić się do poradni ginekologicznej lub POZ, która wykonuje takie badania.
• Co obejmuje (nowy schemat od lipca 2025):
  • Test HPV HR z genotypowaniem: Wykonywany co 5 lat. Jest to badanie molekularne wykrywające DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym.
  • Cytologia na podłożu płynnym (LBC): Wykonywana z tego samego materiału co test HPV HR, ale tylko w przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR.
• Alternatywnie (schemat tradycyjny): Klasyczna cytologia wykonywana co 3 lata. Kobiety z czynnikami ryzyka mogą wykonywać badania częściej, nawet co rok.

Program Badań Prenatalnych

Jest to program dla kobiet w ciąży, mający na celu wczesne wykrywanie wad rozwojowych płodu.

Programy profilaktyczne dla wszystkich

Program Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego (Kolonoskopia)

Kolonoskopia to najskuteczniejsze narzędzie wykrywania zmian przednowotworowych i nowotworowych jelita grubego. Badanie jest bezpłatne i nie wymaga skierowania.

• Dla kogo:
  • Osoby w wieku 50-65 lat, które nie miały kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat i nie mają objawów klinicznych sugerujących nowotwór jelita grubego.
  • Osoby w wieku 40-49 lat, które miały krewnego pierwszego stopnia z nowotworem jelita grubego (również bez objawów i bez kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat).
• Jak skorzystać: Wystarczy zgłosić się do placówki realizującej program. Kwalifikacja odbywa się na podstawie wypełnionej ankiety.
• Częstotliwość: Raz na 10 lat.
• Warto wiedzieć: Badanie może być wykonane w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, które również jest finansowane przez NFZ.

Profilaktyka stomatologiczna na NFZ

Regularne wizyty u dentysty i właściwa higiena jamy ustnej są kluczowe dla zdrowia. NFZ zapewnia dostęp do podstawowych świadczeń stomatologicznych bezpłatnie.

• Jak skorzystać: Do dentysty na NFZ nie potrzebujesz skierowania. Możesz wybrać dowolną placówkę lub lekarza stomatologa mającego umowę z NFZ. W przypadku bólu pomoc otrzymasz w dniu zgłoszenia.
• Co przysługuje w ramach profilaktyki:
  • Badanie stomatologiczne z instruktażem higieny jamy ustnej – raz w roku.
  • Kontrolne badanie stomatologiczne – trzy razy w roku.
  • Usunięcie kamienia nazębnego (skaling) – raz w roku.
• Dodatkowe świadczenia (przykłady):
  • Leczenie próchnicy zębów (od października 2022 wyłącznie „białe plomby” we wszystkich zębach).
  • Leczenie kanałowe zębów przednich (siekaczy i kłów).
  • Zdjęcia RTG wewnątrzustne (do 2 na rok) i pantomograficzne (w uzasadnionych przypadkach).
  • Usunięcie zęba i niektóre zabiegi chirurgiczne.
  • Znieczulenie do zabiegów.
• Dla kobiet w ciąży i w okresie połogu: Dodatkowe świadczenia, w tym leczenie kanałowe wszystkich zębów i usuwanie kamienia nazębnego raz na 6 miesięcy.

Podążaj za zdrowiem: Następne kroki

Jak widać, Narodowy Fundusz Zdrowia oferuje wiele możliwości, aby aktywnie dbać o swoje zdrowie, zanim pojawią się poważne problemy. Pamiętaj, że wczesne wykrycie choroby to znacznie większe szanse na jej wyleczenie.

• Sprawdź swoje uprawnienia: Odwiedź Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub skontaktuj się z wybraną placówką POZ.
• Nie zwlekaj: Zapisz się na badania profilaktyczne już dziś. Wiele z nich nie wymaga skierowania i jest dostępnych bez kolejek.
• Bądź świadomy: Regularne kontrole to inwestycja w Twoje zdrowie i spokojną przyszłość.

Twoje zdrowie jest w Twoich rękach! Wykorzystaj bezpłatne możliwości, które oferuje NFZ i ciesz się dobrym samopoczuciem przez długie lata.

FAQ – najczęściej zadawane pytania