Jak rozpoznać nadciśnienie tętnicze?

Jak rozpoznać nadciśnienie tętnicze? Nie daj się „cichemu zabójcy”!

Czy wiesz, że miliony Polaków żyją z chorobą, która często nie daje żadnych wyraźnych objawów, a jednocześnie jest jednym z głównych czynników ryzyka zawału serca czy udaru mózgu? Mowa o nadciśnieniu tętniczym, nazywanym nie bez powodu „cichym zabójcą”. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie działania mogą uratować życie i znacznie poprawić jego jakość. Ale jak rozpoznać wroga, który działa w ukryciu? Przygotowaliśmy dla Ciebie kompletny przewodnik, który pomoże Ci zrozumieć, czym jest nadciśnienie, jakie daje sygnały i jak prawidłowo monitorować swoje ciśnienie, by być o krok przed chorobą.

Czym jest nadciśnienie tętnicze i dlaczego jest tak groźne?

Nadciśnienie tętnicze to przewlekła choroba charakteryzująca się trwałym podwyższeniem ciśnienia krwi w tętnicach. Ciśnienie krwi to nic innego jak siła, z jaką krew, pompowana przez serce, napiera na ściany naczyń krwionośnych. Kiedy ta siła jest zbyt duża, z czasem uszkadza naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak niewydolność serca, choroba wieńcowa, udar mózgu, zawał serca czy uszkodzenie nerek.

Niestety, nadciśnienie często rozwija się bezobjawowo przez wiele lat, co sprawia, że jest tak niebezpieczne. Szacuje się, że co trzeci chory w Polsce nie wie o swojej chorobie.

„Ciche” objawy, na które musisz zwrócić uwagę

Choć nadciśnienie często nie daje wyraźnych sygnałów, istnieją pewne objawy, które, choć niespecyficzne, mogą wskazywać na podwyższone ciśnienie. Warto być na nie wyczulonym, zwłaszcza jeśli należysz do grupy ryzyka.

Najczęstsze, niespecyficzne objawy nadciśnienia tętniczego:

• Bóle i zawroty głowy: Często pojawiają się w okolicy potylicznej i mogą mieć charakter tępy.
• Uczucie zmęczenia i problemy ze snem: Łatwe męczenie się przy wysiłku, ogólne osłabienie oraz trudności w zasypianiu lub bezsenność.
• Kołatanie serca i ucisk w klatce piersiowej: Możesz odczuwać przyspieszone bicie serca lub nieprzyjemny ucisk w okolicy zamostkowej.
• Duszność: Zwłaszcza duszność wysiłkowa, czyli problemy z oddychaniem podczas aktywności fizycznej.
• Zaczerwienienie twarzy i szyi, nadmierna potliwość: Mogą występować uderzenia gorąca i zwiększona potliwość.
• Szumy uszne i zaburzenia widzenia: Nietypowe dzwonienie w uszach lub pogorszenie ostrości wzroku.

Pamiętaj, że te objawy mogą być spowodowane również innymi schorzeniami, a ich wystąpienie nie oznacza automatycznie nadciśnienia. Są jednak sygnałem, by zwrócić na nie uwagę i skonsultować się z lekarzem.

Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie tętnicze w domu?

Samodzielny pomiar ciśnienia w domu jest kluczowy dla wczesnego rozpoznania i monitorowania nadciśnienia. Może również pomóc uniknąć tzw. „efektu białego fartucha”, czyli wzrostu ciśnienia spowodowanego stresem związanym z wizytą u lekarza.

Kiedy i jak mierzyć ciśnienie, by wyniki były wiarygodne:

1. Regularność: Mierz ciśnienie regularnie, najlepiej dwa razy dziennie – rano i wieczorem, o stałych porach.
2. Pora dnia: Rano wykonaj pomiar zaraz po przebudzeniu, przed przyjęciem leków i przed posiłkiem. Wieczorem – przed kolacją, w stanie wyciszenia.
3. Odpoczynek: Przed pomiarem usiądź wygodnie i odpocznij przez co najmniej 5 minut.
4. Prawidłowa pozycja: Usiądź prosto, z podpartymi plecami, stopy płasko na podłodze. Ramię, na którym mierzysz ciśnienie, powinno być podparte na wysokości serca. Nie krzyżuj nóg.
5. Odpowiedni mankiet: Upewnij się, że używasz mankietu o odpowiednim rozmiarze. Zbyt mały lub zbyt duży mankiet może zafałszować wynik.
6. Dwa pomiary: Wykonaj dwa pomiary w kilkuminutowym odstępie i zapisz oba wyniki.
7. Unikaj czynników zakłócających: Nie mierz ciśnienia bezpośrednio po posiłku, wysiłku fizycznym, wypiciu kawy czy alkoholu, paleniu papierosów, ani w sytuacjach stresowych czy odczuwając ból.
8. Dzienniczek pomiarów: Zapisuj wszystkie wyniki w dzienniczku i zabieraj go na każdą wizytę u lekarza.

Kiedy mówimy o nadciśnieniu? Poznaj normy!

Wartości ciśnienia tętniczego podaje się w milimetrach słupa rtęci (mmHg) i składają się z dwóch liczb: ciśnienia skurczowego (pierwsza, wyższa wartość) i rozkurczowego (druga, niższa wartość).

Normy ciśnienia tętniczego dla dorosłych:

• Ciśnienie optymalne: Poniżej 120/80 mmHg.
• Ciśnienie prawidłowe: 120-129/80-84 mmHg.
• Ciśnienie prawidłowe wysokie: 130-139/85-89 mmHg.
• Nadciśnienie tętnicze (stopień 1): ≥140/90 mmHg. Rozpoznaje się je, gdy średnie wartości ciśnienia skurczowego wynoszą 140 mmHg lub więcej, i/lub rozkurczowego 90 mmHg lub więcej, na podstawie co najmniej dwóch pomiarów dokonanych podczas co najmniej dwóch różnych wizyt u lekarza. Wystarczy, aby tylko jedna z tych wartości była podwyższona.

Jeśli Twoje pomiary w domu często przekraczają wartości 135/85 mmHg, skonsultuj się z lekarzem, nawet jeśli nie odczuwasz żadnych dolegliwości. Wartości powyżej 140/90 mmHg zawsze wymagają konsultacji medycznej.

Kto jest narażony na nadciśnienie? Czynniki ryzyka

Choć w większości przypadków (ponad 90%) przyczyna nadciśnienia jest nieznana (tzw. nadciśnienie pierwotne), istnieją czynniki, które znacząco zwiększają ryzyko jego rozwoju. Możemy je podzielić na modyfikowalne (na które mamy wpływ) i niemodyfikowalne (poza naszą kontrolą).

Modyfikowalne czynniki ryzyka:

• Niezdrowa dieta: Nadmierne spożycie soli, tłuszczów nasyconych i przetworzonej żywności.
• Brak aktywności fizycznej: Słaby tryb życia prowadzi do nadwagi i otyłości, co zwiększa obciążenie układu krążenia.
• Otyłość i nadwaga: Wskaźnik BMI ≥ 30 kg/m² oraz otyłość brzuszna są silnymi czynnikami ryzyka.
• Palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu: Używki te szkodzą naczyniom krwionośnym i podnoszą ciśnienie.
• Stres: Przewlekły stres może przyczyniać się do wzrostu ciśnienia krwi.

Niemodyfikowalne czynniki ryzyka:

• Wiek: Ryzyko nadciśnienia wzrasta z wiekiem, szczególnie u mężczyzn powyżej 55 lat i kobiet powyżej 65 lat.
• Predyspozycje genetyczne/obciążenie rodzinne: Jeśli w Twojej rodzinie występowało nadciśnienie, jesteś bardziej narażony.
• Płeć: Mężczyźni są generalnie bardziej narażeni.
• Inne schorzenia: Cukrzyca, choroby nerek, zaburzenia lipidowe (wysoki cholesterol, trójglicerydy).

Twoja mapa drogowa do zdrowego ciśnienia

Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego to pierwszy i najważniejszy krok w dbaniu o swoje zdrowie. Pamiętaj, że nawet jeśli nie odczuwasz żadnych objawów, regularne pomiary ciśnienia krwi są niezwykle ważne, zwłaszcza jeśli należysz do grupy ryzyka.

Jeśli wyniki Twoich pomiarów budzą niepokój, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Tylko specjalista może postawić trafną diagnozę i zaplanować odpowiednie leczenie, które często zaczyna się od modyfikacji stylu życia – zdrowej diety, regularnej aktywności fizycznej, ograniczenia soli i używek. W wielu przypadkach te proste zmiany mogą znacząco obniżyć ciśnienie i zmniejszyć ryzyko powikłań. Jeśli to nie wystarczy, lekarz może wdrożyć leczenie farmakologiczne, które jest skuteczne i bezpieczne, ale wymaga regularności i kontynuacji przez całe życie.

Zadbaj o swoje serce i naczynia krwionośne już dziś – mierz ciśnienie, bądź świadomy ryzyka i nie bój się szukać pomocy. To Twoje zdrowie i Twoje życie!

FAQ – najczęściej zadawane pytania